Koncentrator tlenu trafia do domu najczęściej wtedy, gdy lekarz zaleci tlenoterapię. Dla wielu rodzin to pierwszy kontakt z takim sprzętem. Pojawiają się pytania o ustawienie przepływu i przygotowanie nawilżacza. Obsługa urządzenia jest jednak prosta i szybko staje się codzienną rutyną. Poniżej znajdziesz instrukcję krok po kroku, dzięki której bezpiecznie przygotujesz koncentrator do pracy.

Pamiętaj, że przepływ tlenu i czas terapii zawsze ustala lekarz. Nie zmieniaj tych ustawień samodzielnie. Szczegółowe informacje o konkretnym modelu znajdziesz w instrukcji obsługi urządzenia.

Gdzie ustawić koncentrator tlenu?

Dobre miejsce wpływa na bezpieczeństwo i prawidłową pracę urządzenia. Koncentrator pobiera powietrze z pomieszczenia, dlatego potrzebuje wolnej przestrzeni wokół obudowy.

• Zostaw kilkadziesiąt centymetrów odstępu od ścian i zasłon.
• Ustaw urządzenie z dala od grzejników i otwartego ognia.
• Postaw je na równej, twardej powierzchni, a nie na grubym dywanie.
• Podłącz koncentrator bezpośrednio do gniazdka, bez przedłużacza.

Pomieszczenie powinno być regularnie wietrzone, ale chroń urządzenie przed wilgocią. Nie zakrywaj obudowy kocem ani ubraniami. Zablokowane wloty powietrza powodują przegrzewanie się sprzętu.

Jak ustawić koncentrator tlenu krok po kroku?

Krok 1. Przygotuj nawilżacz

Jeśli lekarz zalecił nawilżanie tlenu, zacznij od nawilżacza. Odkręć pojemnik i wlej do niego wodę destylowaną albo przegotowaną i ostudzoną. Poziom wody musi mieścić się między oznaczeniami minimum i maksimum. Zbyt duża ilość wody może przedostać się do przewodu. Następnie mocno dokręć pokrywę i podłącz nawilżacz do wyjścia tlenu w koncentratorze.

Wodę wymieniaj codziennie. Nie dolewaj świeżej wody do starej. Resztę wylej i napełnij opłukany pojemnik od nowa.

Krok 2. Podłącz przewód i kaniulę

Przewód tlenowy podłącz do wyjścia nawilżacza. Jeśli korzystasz z koncentratora bez nawilżacza, podłącz przewód bezpośrednio do wyjścia tlenu w urządzeniu. Na drugim końcu przewodu znajduje się kaniula donosowa lub maska.

Kaniulę zakłada się tak, aby dwie krótkie końcówki znalazły się w nosie. Przewody przełóż za uszami i wyreguluj suwakiem pod brodą. Kaniula powinna trzymać się stabilnie, ale nie uciskać skóry. Sprawdź też, czy przewód nigdzie się nie zagina.

Krok 3. Włącz urządzenie

Podłącz wtyczkę do gniazdka i naciśnij włącznik. Wiele modeli wydaje wtedy krótki sygnał dźwiękowy i zapala kontrolki. Urządzenie sprawdza w ten sposób swoje działanie. Pełne stężenie tlenu koncentrator osiąga po kilku minutach pracy. W tym czasie kontrolka może świecić innym kolorem niż podczas normalnej pracy.

Krok 4. Ustaw przepływ tlenu

Przepływ ustawia się pokrętłem przepływomierza. Przepływomierz to przezroczysta rurka ze skalą i kulką w środku. Obracaj pokrętło, aż kulka zatrzyma się na wartości zaleconej przez lekarza. Wartość odczytuj na wysokości środka kulki. Patrz na skalę na wprost, z poziomu oczu, a odczyt będzie dokładny.

Przepływ podaje się w litrach na minutę. Lekarze często zalecają niewielkie wartości, jednak dawka zależy od stanu chorego. Nigdy nie zwiększaj przepływu na własną rękę, nawet gdy chory odczuwa duszność. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem.

Krok 5. Sprawdź, czy tlen płynie

Najprostszy test wykonasz za pomocą szklanki wody. Zanurz końcówki kaniuli w wodzie. Jeżeli widzisz bąbelki, tlen dopływa prawidłowo. Przy podłączonym nawilżaczu bąbelki pojawią się również w jego pojemniku. Po teście osusz kaniulę i załóż ją choremu.

Jak używać koncentratora tlenu podczas codziennej terapii?

Koncentrator przynosi najlepsze efekty wtedy, gdy korzystasz z niego zgodnie z zaleceniami. Stosuj tlen przez tyle godzin, ile zalecił lekarz. Krótsza terapia może nie przynieść oczekiwanej poprawy.

Oddychaj spokojnie przez nos. Kaniula podaje tlen do nozdrzy, więc oddychanie ustami zmniejsza ilość przyjmowanego tlenu. Jeśli chory oddycha głównie ustami, na przykład podczas snu, lekarz może zalecić maskę.

Długi przewód tlenowy pozwala poruszać się po pokoju w trakcie terapii. Uważaj jednak, aby się o niego nie potknąć. Prowadź go wzdłuż ścian i nie przytrzaskuj drzwiami.

Po zakończeniu terapii zdejmij kaniulę i wyłącz urządzenie. Nie zostawiaj pracującego koncentratora z kaniulą leżącą na pościeli. Tlen gromadzi się wtedy w tkaninie i zwiększa ryzyko pożaru.

Jak korzystać z koncentratora w nocy?

Wielu chorych potrzebuje tlenu również podczas snu. Ustaw koncentrator w takiej odległości od łóżka, aby przewód swobodnie sięgał do poduszki, ale nie tworzył pętli na podłodze. Kaniulę dopasuj tak, aby nie zsuwała się przy zmianie pozycji. Gdy chory często zdejmuje ją przez sen, porozmawiaj z lekarzem o masce. Szum pracującego urządzenia łatwiej znieść, jeśli koncentrator stoi w rogu pokoju, a nie tuż przy głowie.

Pielęgnacja i czyszczenie koncentratora

Regularna pielęgnacja przedłuża żywotność urządzenia i dba o higienę terapii. Większość czynności zajmuje tylko kilka minut.

• Filtr zewnętrzny myj raz w tygodniu w ciepłej wodzie z mydłem, a potem dokładnie wysusz.
• Pojemnik nawilżacza myj regularnie ciepłą wodą z płynem do naczyń i starannie płucz.
• Obudowę przecieraj wilgotną ściereczką, zawsze przy wyłączonym urządzeniu.
• Kaniulę i przewód wymieniaj zgodnie z zaleceniami producenta, zwykle raz na kilka tygodni.

Nie wkładaj mokrego filtra do urządzenia. Wilgotny filtr słabiej przepuszcza powietrze i sprzyja rozwojowi drobnoustrojów. Wewnętrzne filtry oraz sita molekularne wymienia serwis podczas przeglądu.

Alarmy i najczęstsze problemy

Nowoczesne koncentratory sygnalizują nieprawidłowości dźwiękiem i światłem. Alarmu nie wolno lekceważyć. Najczęściej oznacza spadek stężenia tlenu albo usterkę urządzenia.

Jeśli kulka w przepływomierzu się nie unosi, sprawdź, czy urządzenie jest włączone. Upewnij się też, że przewód nie jest zagięty. Gdy w nawilżaczu nie ma bąbelków, zobacz, czy pokrywa jest dobrze dokręcona. Nieszczelny nawilżacz to częsta przyczyna braku przepływu.

Suchość nosa to typowa dolegliwość przy tlenoterapii. Pomaga nawilżacz oraz kremy na bazie wody. Nie używaj wazeliny ani preparatów z olejami, ponieważ w kontakcie z tlenem mogą być niebezpieczne.

Gdy alarm nie ustępuje, wyłącz urządzenie i skontaktuj się z serwisem lub wypożyczalnią. Jeśli chory w tym czasie odczuwa silną duszność, wezwij pomoc medyczną.

Zasady bezpieczeństwa

Tlen nie jest palny, ale bardzo przyspiesza spalanie. Dlatego w pomieszczeniu z koncentratorem nikt nie powinien palić papierosów, również elektronicznych. Trzymaj urządzenie i przewód z dala od świec i kuchenki gazowej. Nie używaj w pobliżu sprayów ani aerozoli. Te proste zasady chronią chorego i wszystkich domowników.

Wypożycz koncentrator z instruktażem

Jeśli dopiero zaczynasz tlenoterapię, możesz wypożyczyć koncentrator w Activ-Med. W ofercie mamy stacjonarne koncentratory tlenu, proste w obsłudze i wyposażone w alarm spadku stężenia tlenu. Dowozimy sprzęt do domu i pokazujemy, jak go uruchomić. Nie pobieramy kaucji. Więcej o samej zasadzie pracy tych urządzeń przeczytasz we wpisie Jak działa koncentrator tlenu?.

Najczęściej zadawane pytania

Jaką wodę wlać do nawilżacza?

Najlepiej wodę destylowaną. Możesz też użyć wody przegotowanej i ostudzonej. Zwykła woda z kranu zostawia osad i sprzyja rozwojowi bakterii.

Czy mogę sam zmienić przepływ tlenu?

Nie. Przepływ ustala lekarz na podstawie stanu zdrowia pacjenta. Zbyt mały może nie pomóc, a zbyt duży może zaszkodzić.

Czy koncentrator może pracować w nocy?

Tak. Koncentrator stacjonarny jest przystosowany do pracy ciągłej, także podczas snu. Ustaw go tak, aby jego szum nie przeszkadzał choremu.

Ile godzin dziennie używać koncentratora?

Liczbę godzin określa lekarz. Niektórzy pacjenci korzystają z tlenu tylko podczas wysiłku lub snu, inni przez większą część doby. Trzymaj się zaleceń także wtedy, gdy chory czuje się lepiej.

Czy koncentrator działa bez prądu?

Nie. Koncentrator stacjonarny potrzebuje zasilania z gniazdka. Jeśli chory wymaga tlenu przez całą dobę, zapytaj lekarza o zapasowe źródło tlenu na wypadek przerwy w dostawie prądu.