Zerwane ścięgno w barku może powodować ból, osłabienie kończyny i znaczne ograniczenie jej ruchomości. Problem często dotyczy ścięgien stożka rotatorów, czyli struktur mających duże znaczenie dla prawidłowej pracy i stabilizacji stawu ramiennego. Do uszkodzenia może dojść nagle, na przykład podczas upadku, podnoszenia ciężaru czy gwałtownego ruchu ręką, ale zerwanie może być również konsekwencją zmian przeciążeniowych i degeneracyjnych rozwijających się przez dłuższy czas. Zakres uszkodzenia oraz związane z nim dolegliwości mogą być bardzo różne, dlatego podstawą postępowania jest odpowiednia diagnostyka. W zależności od rodzaju zerwania stosuje się leczenie zachowawcze lub operacyjne, a ważną częścią powrotu do sprawności jest rehabilitacja. W wybranych przypadkach jednym z jej elementów może być kontrolowany ruch bierny wykonywany przy wykorzystaniu szyny CPM na bark.

Zerwane ścięgno w barku – jakie są przyczyny i charakterystyczne objawy?

Staw ramienny jest jednym z najbardziej ruchomych stawów ludzkiego organizmu. Za możliwość wykonywania ruchów w wielu płaszczyznach odpowiada skomplikowany układ mięśni, ścięgien, więzadeł i pozostałych struktur obręczy barkowej. Szczególne znaczenie ma stożek rotatorów tworzony przez mięśnie oraz ich ścięgna otaczające staw ramienny. Struktury te uczestniczą między innymi w unoszeniu i obracaniu kończyny, a także pomagają utrzymywać głowę kości ramiennej w odpowiednim położeniu. Uszkodzenie jednego lub kilku ścięgien może więc istotnie wpływać na funkcjonowanie całego barku. Zerwanie może być częściowe, kiedy ciągłość włókien zostaje zachowana w pewnym zakresie, albo całkowite. Przyczyny zerwania ścięgna w barku można podzielić przede wszystkim na urazowe i związane ze stopniowymi zmianami w tkankach. W pierwszej sytuacji problem pojawia się nagle. Może być konsekwencją upadku na wyprostowaną rękę, gwałtownego szarpnięcia kończyny, podniesienia bardzo ciężkiego przedmiotu albo kontuzji sportowej. Pacjent często jest w stanie wskazać konkretny moment, w którym pojawił się ból i doszło do pogorszenia sprawności ręki. W drugim przypadku zmiany rozwijają się stopniowo. Wielokrotnie powtarzane ruchy, przeciążenia oraz naturalne procesy zachodzące w tkankach mogą sprawić, że ścięgno staje się bardziej podatne na uszkodzenie. Wtedy do zerwania może dojść nawet przy znacznie mniejszym obciążeniu.

Na problemy z barkiem szczególnie narażone mogą być osoby regularnie wykonujące pracę z rękami uniesionymi ponad głowę oraz sportowcy trenujący dyscypliny wymagające intensywnej pracy kończyn górnych. Nie oznacza to jednak, że zerwane ścięgno barku jest wyłącznie kontuzją sportową. Uszkodzenia stożka rotatorów występują również u osób starszych oraz pacjentów, u których wcześniej pojawiały się przewlekłe dolegliwości w obrębie barku. Jednym z najczęstszych objawów jest ból. Może pojawiać się podczas unoszenia ręki, wykonywania ruchów rotacyjnych czy sięgania za plecy. Dolegliwości bywają również odczuwane w nocy, szczególnie podczas leżenia na stronie uszkodzonego barku. Ważnym sygnałem jest osłabienie kończyny. Pacjent może zauważyć, że czynności, które wcześniej wykonywał bez problemu, zaczynają sprawiać trudność. Podniesienie przedmiotu, ubranie kurtki czy uniesienie ręki nad głowę może stać się bolesne albo niemożliwe. Przy większych uszkodzeniach ograniczenie funkcji może być wyraźne bezpośrednio po urazie. Sam ból barku nie pozwala jednak stwierdzić, że doszło do zerwania ścięgna. Podobne dolegliwości mogą towarzyszyć wielu innym schorzeniom i kontuzjom. Dlatego przy utrzymującym się bólu, znacznym osłabieniu ręki lub nagłej utracie jej sprawności potrzebna jest konsultacja ze specjalistą. Poza badaniem klinicznym lekarz może zalecić odpowiednie badania obrazowe pozwalające określić miejsce oraz rozległość uszkodzenia. Dopiero na tej podstawie można zaplanować właściwe leczenie.

Jak leczy się zerwane ścięgno w barku i jak wygląda rehabilitacja?

Rozpoznanie zerwania ścięgna nie zawsze oznacza automatycznie konieczność przeprowadzenia operacji. Wybór sposobu leczenia zależy między innymi od tego, które ścięgno zostało uszkodzone, czy zerwanie jest częściowe czy całkowite, jak duży jest jego zakres oraz w jakim stopniu wpływa na funkcjonowanie pacjenta. Znaczenie mają również wiek, poziom aktywności oraz charakter wykonywanej pracy. Dlatego dwie osoby z pozornie podobną kontuzją mogą otrzymać inne zalecenia dotyczące dalszego postępowania. W określonych przypadkach stosowane jest leczenie zachowawcze. Jego istotnym elementem jest fizjoterapia, której celem może być poprawa funkcji barku, odzyskanie odpowiedniego zakresu ruchu oraz wzmacnianie mięśni. Program ćwiczeń powinien być dopasowany do rodzaju uszkodzenia. Przypadkowe wykonywanie intensywnych ćwiczeń po urazie nie jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ niektóre ruchy mogą nadmiernie obciążać uszkodzone struktury. Rehabilitacja powinna przebiegać etapami i uwzględniać możliwości pacjenta.

Przy rozległych uszkodzeniach, szczególnie całkowitych zerwaniach powodujących istotną utratę funkcji, lekarz może zdecydować o leczeniu operacyjnym. Jedną z możliwości jest naprawa uszkodzonego ścięgna i przywrócenie jego odpowiedniego połączenia z kością. Sam zabieg jest jednak początkiem dłuższego procesu powrotu do sprawności. Naprawiona struktura potrzebuje czasu na wygojenie, dlatego bezpośrednio po operacji możliwości ruchowe kończyny są odpowiednio ograniczane. Rehabilitacja po operacji zerwanego ścięgna barku wymaga szczególnej ostrożności. Nie można zbyt wcześnie rozpocząć intensywnego wzmacniania ani samodzielnie zwiększać obciążenia tylko dlatego, że zmniejszył się ból. W pierwszych etapach priorytetem jest ochrona naprawionego ścięgna przy jednoczesnym stopniowym przeciwdziałaniu nadmiernej sztywności stawu. W zależności od zastosowanego leczenia specjalista może wprowadzić ćwiczenia bierne, a następnie kolejne formy ruchu.

Ruch bierny różni się od aktywnego tym, że pacjent nie wykorzystuje siły własnych mięśni do poruszania rehabilitowaną kończyną. Ruch może być wykonywany przez fizjoterapeutę lub odpowiednio skonfigurowane urządzenie. Dopiero na kolejnych etapach, zgodnie z postępem gojenia, wprowadzane są bardziej aktywne ćwiczenia. Następnie rehabilitacja może obejmować stopniowe wzmacnianie mięśni, poprawę stabilizacji oraz przygotowanie barku do codziennych obciążeń. Cały proces może wymagać czasu, szczególnie jeśli celem jest powrót do wymagającej pracy fizycznej lub sportu. Odzyskanie samej ruchomości nie jest równoznaczne z odzyskaniem pełnej funkcji. Bark musi ponownie uzyskać odpowiednią siłę, kontrolę i stabilność. Z tego względu pacjent powinien przestrzegać zaleceń specjalisty również wtedy, gdy subiektywnie czuje już znaczną poprawę.

Szyna CPM na bark po zerwaniu ścięgna – wsparcie rehabilitacji

W rehabilitacji po urazach i operacjach barku w określonych przypadkach może zostać wykorzystana szyna CPM. Jest to urządzenie służące do wykonywania ciągłego ruchu biernego, czyli Continuous Passive Motion. Szyna porusza kończyną pacjenta w ustawionym zakresie bez konieczności aktywnego wykonywania ruchu przez rehabilitowaną osobę. Takie rozwiązanie może być elementem programu usprawniania w okresie, w którym specjalista zaleca kontrolowaną mobilizację stawu, ale aktywne obciążanie operowanych struktur jest jeszcze ograniczone. Po operacyjnej naprawie zerwanego ścięgna szczególnego znaczenia nabiera precyzyjne kontrolowanie zakresu wykonywanych ruchów. Zbyt intensywna rehabilitacja może nie być wskazana dla gojących się struktur. Jednocześnie dłuższy okres ograniczenia aktywności może sprzyjać powstawaniu sztywności. Dlatego harmonogram rehabilitacji oraz dopuszczalny zakres mobilizacji ustala lekarz lub fizjoterapeuta z uwzględnieniem rodzaju przeprowadzonego zabiegu i aktualnego etapu rekonwalescencji.

W ofercie ACTIV-MED znajduje się możliwość wynajmu szyny CPM przeznaczonej do rehabilitacji barku. Urządzenie pozwala prowadzić kontrolowany ruch bierny i dostosowywać parametry pracy do otrzymanych zaleceń. Możliwość regulacji zakresu ruchu, prędkości czy czasu ćwiczenia pozwala dopasować sposób korzystania ze sprzętu do określonego etapu rehabilitacji. Jeśli lekarz lub fizjoterapeuta zaleci taką formę usprawniania, szyna CPM może być wykorzystywana również w warunkach domowych. Wynajem urządzenia jest praktycznym rozwiązaniem w sytuacji, gdy specjalistyczny sprzęt potrzebny jest jedynie na czas konkretnego etapu rekonwalescencji. Pacjent nie musi wówczas kupować szyny, z której po zakończeniu rehabilitacji prawdopodobnie nie będzie już korzystał. Oferta ACTIV-MED pozwala wynająć szynę CPM na bark na okres odpowiadający potrzebom prowadzonej terapii.

Należy jednocześnie podkreślić, że szyna CPM nie jest samodzielną metodą leczenia zerwanego ścięgna i nie zastępuje fizjoterapii. Nie w każdym przypadku jej zastosowanie będzie również wskazane. Decyzja dotycząca rozpoczęcia ruchu biernego, jego zakresu oraz częstotliwości powinna należeć do specjalisty prowadzącego leczenie. Jest to szczególnie ważne po operacji stożka rotatorów, ponieważ sposób rehabilitacji zależy między innymi od rozległości uszkodzenia i zastosowanej techniki naprawy. Powrót do sprawności po zerwaniu ścięgna w barku wymaga więc nie tylko właściwego leczenia samego uszkodzenia, ale również dobrze zaplanowanej rehabilitacji. Jej kolejne etapy mogą obejmować ochronę naprawionych struktur, kontrolowaną mobilizację, odzyskiwanie aktywnego zakresu ruchu, wzmacnianie oraz trening funkcjonalny. Jeśli w ramach tego procesu zalecony zostanie ruch bierny, wynajem szyny CPM na bark w ACTIV-MED może ułatwić regularne wykonywanie tej części rehabilitacji w domu, zgodnie z parametrami ustalonymi przez lekarza lub fizjoterapeutę.